Ders Notları 25

 

Üç Günaha Teşvik

 

Dersin Planı

I.    Kısa Bir Tekrar
II.   Üç Günaha Teşvik
III.  Özet

I.    Kısa Bir Tekrar

A.   Soru: İsa tekrar gelse neden ölüme mahkum edilirdi?

B.   Büyük Engizisyoncu İsa’yı Neden Tutuklar?

C.   Yanıtın Kalbinde Bir İnsan Doğası Kavramı Yatar.

D.   İnsan Doğası ve Üç Günaha Teşvik

·         "Büyük Engizisyoncu"daki insanların gerçekte nasıl olduğuna ilişkin uyarı, üç günaha teşviğin bir yorumu olarak sunulur.

·         Üç günaha teşvik İsa’nın insanların kendisini takip etmelerini sağlamak için yapabileceği üç şeydir.  "Montrealli İsa"da günaha teşvikler Daniel’e de sunulur.

 

II.   Üç Günaha Teşvik

A.   Birinci Günaha Teşvik: Ekmek Sorunu

  1. İsa kötülüğe teşviği reddeder, cennet ekmeğini sunmak ister.  
  2. Dünyevi ekmek bütün insanların önemseme yeteneği olan bir şeydir. İnsanların gerçekte taptığı şey ekmektir:

"Göksel ekmek vaad ettin onlara, ama gene söylüyorum, Senin bu ekmeğin güçsüz, sonsuza dek lanetlenmiş, nankör kişioğlunun gözünde dünya ekmeğinin yerini tutabilir mi hiç? Hem göksel ekmek için binlerce, on binlerce insan Senin peşinden gelse bile, göksel ekmek uğruna dünyasal ekmekten vazgeçebilecek kadar güçlü olmayan milyonlarca,  milyarlarca zavalllı ne olacak? Yoksa yalnızca on binlerce büyük, güçlü insan değerlidir Senin için? Geri kalan milyonlarca güçsüz,  ama Seni seven insan, büyüklerin, güçlülerin gereci mi olacaktır?" [2]

  1. Bira reklamının prodüktörleri ve senaristleri şöyle der: "bira içen bir köpeğin IQ’suna sahiptir, daha da düşse sardunya olurdu”. “Maria Callas bu çocukları tahrik edemezdi”. “Sizin için bir bardak mayalı içki dışında hiçbir şey kutsal değildir.”. “Biz biraya taparız”.
  2. Bir rahip Daniel’e “onlara sadece hoş bir öykü anlat” der.
  1. " Büyük Engizisyoncu"da: "Ama kişioğlunun özgürlüğünü, onun vicdanını kim huzura kavuşturursa o elde edebilir ancak. Ekmek Senin için büyük bir fırsattı: Ekmeği verince Sana taparlardı, çünkü ekmekte daha güçlü bir şey  yoktur. Ama bu arada Senden başka biri de onun vicdanını ele geçirirse...Senin ekmeğini bile fırlatır atar o zaman, vicdanını çekenin peşinden gider.  Bu bakımdan haklıydın. Çünkü kişioğlunun varoluş sırrı, yalnızca yaşamakta değil, yaşamanın nedenindedir. Kişioğlu niçin yaşadığını kesin olarak bilmeyince, dünya nimetine boğulmuş olsa bile, yaşamaktansa bir an önce ölmeyi yeğler[3]
  2. "Montrealli İsa"da: insanlar ekmekten fazlasına —kozmik filmin yapımcıları onu sağlamaya çalışıyor. Üstelik, oyun spiritüel bir boyutu olduğu için popüler.

B.   İkinci Günaha Teşvik: Vicdan Sorunu

  1. "sonsuz huzurunun temeli"
  2. "mucize, sır, otorite"
  1. "olmayacak, bilinmez, belirsiz şeyler aldın ele, insan gücünü aşan yolu tuttun, yani kişioğlunu sevmiyormuş gibi davrandın, hem de kim yaptı bunu: Onların uğruna ölmek için dünyaya gelen Sen! Kişioğlunun özgürlüğünü eline alacak yerde, çoğalttın bu özgürlüğü, insanlığın ruhsal dünyasına sonsuza dek sürecek acılar kattın. Kişioğlunun özgür olmasını istemen, onun Sana bağlanarak, Seni içten severek peşinden gelmesini özlemendi. Eski doğal yasalar yerine ynei bir yasa getirdin: Kişioğlu Senin önderliğinde, neyin iyi neyin kötü olduğuna özgür olarak kendisi karar verecekti artık.".  Levililer 11:1-28 ile Matta 6:25 ve sonrasını karşılaştırın.

2.    "Kişioğlunu mucizenin gücüyle değil de, içten gelen özgür bir sevgiyle kendine bağlamak istediğin için inmedin. Özgür sevgi tutkusuyla yanıyordu için. Kölelerin, onları ezen büyük güce duydukları kölece hayranlıktan nefret ediyordun." [4]

  1. Galilliler bir sihirbazlık gösterisi istedi—Filistin onlarla doluydu.
  2. İnsanlar dini anlamda zorlanmak istemezler, onlar şekerli bir tutku oyunu isterler.
  3. İnsanlar gerçekte dinden istediği şey aksakları, topalları, Haitili temizlikçi kadınları kiliseye getiren şeydir: kutsal su, bir deva, günah çıkarmada. Kendilerini iyi hissetmelerini sağlayacak bir şey isterler.
  1. İnsanların çoğunun din ihtiyaçlarını tatmin etmek için, onları şaşırtmalıyız, bir sihirbazlık gösterisi yapmalıyız, kendilerini iyi hissetmelerini sağlamalıyız ve onlara ne yapmaları gerektiğini söylemeliyiz.
  2. Bunu kilise yapmazsa kokain satıcıları yapacaktır.
  3. İnsanlara bu sağlanmazsa, onlar onu gene de arayacaktır—ortaçağ dalaletlerinden “dünyayı kana bulayan” 20. yüzyıl Nazizmine mesihvari politik hareketleri takip edeceklerdir.
  4. İsa bunu 2000 yıl önce de sağlamazdı, 500 yıl önce de sağlamazdı, şimdi Montreal’e gelse de sağlamazdı.
  5. Öyleyse, İsa sağlamazsa, Büyük Engizisyoncu sağlar: " Yapıtına başka bir biçim verdik, mucize, sır, otorite temeline dayandırdık onu."

C.   Üçüncü Günaha Teşvik: Birlik Sorunu

III.   Özet

A.   Gerçekte Nasılız?

B. İnsanlığı Kim Daha Çok Severse Sevsin, İnsanlık Tarihi Kimden Yana?

C.   Tarih Büyük Engizisyoncu’dan Yana ise, O Haklıysa, Ne Yapılmalı?

D.   Felsefenin görevlerinden biri Büyük Engizisyoncu’nun yanıldığını göstermektir.  



[1] A.g.e., s.283

[2] A.g.e., s. 283-284.

[3] A.ge., s. 284-285.

[4] A.g.e., s. 286

[5] A.g.e., s. 287.