Ders Notları 20

 

Altıncı Meditasyon ve Descartes’ın Bıraktığı Miras

 

Dersin Planı

I.    Altıncı Meditasyon
II.   Descartes'ın Bıraktığı Miras

I.    Altıncı Meditasyon

A.   Durum Değerlendirmesi: Altıncı Meditasyon’un başlangıcında Descartes nerede duruyor?

B.    Zihin-Beden Etkileşimi

  1. DURUM 1: sizi öfkelendiren birşey okumak. Harfler görürsünüz, sözcükleri anlarsınız ve düşüncenizde ve bedeninizde öfke hissedersiniz.
  2. DURUM 2: cinsel arzu. Düşünceleriniz ve bedensel duyumlarınız birbirini besler ya da yatıştırır.
  3. DURUM 3: bilinen bir yüzü tanımak. Duyumunuz, hafızanız ve yargınız derhal bir arada işler..

 

  1. Bu birliğin doğası nedir?
  2. Şeyler nasıl birleşir: bedeniniz ve sizin için düşünen şey? Nasıl size ait olurlar?
  3. Siz biri değil de öbürü müsünüzdür? İkisinin birliği misinizidr?

C.    Descartes birliğin bir açıklamasını vermeye çalışarak ve şu ikisinden birini savunarak başlayabilirdi:

  1. Sizin düşünme işinizi yapan şeyin kendisi bedenin bir parçası, ör. beyin. Genelde “zihin” denen şey sadece bu beden parçası. Siz sadece, bir kısmı düşünme işini yapan o bedensiniz.
  2. Ama bir beden parçası, bir madde parçası nasıl düşünebilir? Madde parçalarının nasıl etkileşime girdiğini anlasaydık düşünmeyi gerçekten anlar mıydık? Bu görüşe göre, gerçekten, bir takım madde parçaları, diğer parçaların nasıl birbiriyle etkileşime girdiğini anlayabilir mi?
  1. Siz maddi olmayan ruh ile maddi olan bedenin birliğisiniz. Sizin düşünme işinizi yapan şey  ruhunuzun bir parçası. Ruhunuz bedenle birlik kurabilen bir şey.
  2. Ama, Bay Veriler görüşünde olduğu gibi, burada da, ölümden sonra nasıl baki kalıyorsunuz?

D.    Descartes ne  "Bay Veriler Görüşü”nü ne de "Aquinas’ın Görüşü"nü benimser.

II.   Descartes'ın Bıraktığı Miras

A.   Kartezyen Şüphecilik.

  1. Gördüğümüz gibi, bazıları Kartezyen şüphenin akla aykırı olduğunu savunur.
  2. Diğerleri, onun olası olduğu düşüncesine kapılarak, nasıl herhangi bir bilgi sahibi olabileceğimize karar vermeye çalışmışlardır.
  1. Hatırlayın ki Descartes modern bilimin doğduğu dönemde yaşadı: hareket halinde maddenin bilimi.
  2. Bu, modern felsefenin kalbinde bir “Bilim Paradoksu”na yol açar: “İnsanlar nasıl bilimin hem nesnesi hem uygulayıcısı olabilirler? Eğer bizler nesnelersek, o zaman insanlar maddidir. Ama nasıl düşünebiliyoruz? Öte yandan, eğer uygulayıcılarsak, o zaman maddi olmayan şeyleriz. Ama nasıl bilinebiliriz?
  3. Descartes bu paradoksu takdir eden ve onu çözmeye çalışan ilk filozoftu. Bu, felsefecilerin o zamandan beri çözmeye çalıştıkları bir paradokstur.  

B.   Kartezyen İkicilik

1.    Bu, Descartes’ın Altıncı Meditasyon’da kabul ettiği iddiadır.

2.     "[B]enim ...bedenimden bütünüyle ve tam anlamıyla ayrı” olduğum (Altıncı Meditasyon, dokuzuncu paragraf) çıkarımına dayanır.

3.    Ölümden sonra hayatta kalacaksam bedenim değil ruhum ben olmalı.

4.    Ancak Descartes bunun farkındadır ve bir bedeni olduğu iddiasını savunur.

  1. Herkes insanların gerçekte tek bir töz olduğunu kabul eder. Bir insan “bir makinadaki hayalet” değildir. Ama bu iki yan nasıl birleşerek bir birlik oluştutur. Duyyumsamada zihinler ve beden nasıl etkileşime girer
  2. Bu bilmece ve sorunlara rağmen, ikicilik Descartes’ın modern felsefeye bıraktığı mirasların bir diğeridir.

Gelecek Sefere: Modern politik felsefeyi başlatan Hobbes’a bakmaya başlayın.